Hartemèrt

Hartemèrt

De Schalmei was de naam van een kleinschalige, overzichtelijke huishoudbeurs die in 1977 in het gemeenschapshuis In Den Herd in Schijndel werd georganiseerd, op initiatief van winkeliersvereniging Het hart van Schijndel en in 1976 onder de naam Middenstandsbeurs "Hart van Schijndel". Deze beurs was de directe voorloper van de latere, veel grotere, jaarlijkse Hartemèrt, die in 1978 van start ging. Vanaf 1991 werd het een zelfstandig werkende stichting, ondersteund door de winkeliersverenigingen.
Hartemèrt is een jaarlijkse braderie en themamarkt in Schijndel, traditioneel gehouden op de laatste zondag van augustus. Het evenement trekt 25.000 tot 30.000 bezoekers en staat bekend als een van de grootste en gezelligste markten in de regio Meierij. Het wordt volledig georganiseerd door vrijwilligers en is gratis toegankelijk.

Oorsprong en doelstelling

• Hartemèrt begon als een lokale braderie in 1978, maar groeide uit tot een cultureel evenement met vanaf 2001 een jaarlijks wisselend thema.
• Het doel is altijd geweest om gezelligheid, lokale handel, presentatie verenigingen, goede doelen en het gemeenschapsgevoel te combineren.

Thematische edities

• 2001: Piraterij
• 2002: Op z’n Bels
• 2003: Cirkus
• 2004: 60 jaren Bevrijding
• 2005: Uit en thuis, veiligheid voorop
• 2006: Van Middeleeuwen tot en met Gouden eeuw
• 2007: Van toen naar straks
• 2008: Hartemèrt Sportief
• 2009: In en Uit de Kunst
• 2010: Een zomers carnaval
• 2011: Boeren van Nu Boeren voor U
• 2012: Extreme Sports
• 2013: Toonaangevend in het Levenslied
• 2014: 70 jaren bevrijding
• 2015: Hartemèrt op Wielen
• 2016: Young Stars event
• 2017: Feestje, Hartemèrt 40 jaar
• 2018: Kapellenfestival
• 2019: Het grote bevrijdingsfeest
• 2022: Lazy Summer Sunday
• 2023: Hartmèrt op 2 wielen
• 2024: Boeren van Nu Boeren voor U
• 2025: Beleef Vrijheid.

Culturele en sociale betekenis

Hartemèrt is niet alleen een markt, maar ook een moment van herdenken en samenkomen:
• Het verbindt dikwijls geschiedenis met hedendaagse gezelligheid.
• Het stimuleert lokale verenigingen en ondernemers.
• Het draagt bij aan brede bewustwording bij jongere generaties niet alleen over vrijheid en oorlogsgeschiedenis, maar ook van zaken zoals o.a. veiligheid, kunst, cultuur, techniek, muziek enz.

De Hartemèrt in Schijndel is een jaarlijkse evenement dat sinds 1978 wordt gehouden op de laatste zondag van augustus.

Samenstelling eerste bestuur Stichting Hartemèrt Schijndel

de heer F.F.M. Tausch, voorzitter;
de heer P.A.M. van Esch, secretaris/penningmeester;
de heer L.G.M. van Rozendaal, bestuurslid.

Schalmei Schijndel

’t Hart, Schijndels winkelcentrum, brengt vrijdag 30 september tot en met zondag 2 oktober 1977 wederom een grote weekend najaarsbeurs in het gemeenschapshuis In den Herd en wel onder de naam “Schalmei Schijndel”.
Schalmei een goed gekozen naam voor deze grote winkelbeurs. De schalmei immers was in vroeger tijden een bij onze buren geliefd instrument om de dorpsbewoners bijeen te roepen voor bijzondere gebeurtenissen. En een bijzondere gebeurtenis wordt deze winkelbeurs en daarom roept de Schalmei ons op voor een bezoek aan deze grote najaarsbeurs.
Was vorig jaar de deelname zo groot dat met veel passen en meten alle deelnemers in de twee grote zalen van het gemeenschapshuis nog konden worden ondergebracht, thans is de deelname zo groot dat het noodzakelijk werd, de twee grote zalen uit te breiden met een grote aangebouwde tent aan de achterzijde van het gebouw met een aansluiting binnendoor aan de zalen. Het wordt dus een groot aaneengesloten geheel, waarin een 33-tal zaken op allerlei gebied worden ondergebracht, zoals kleding, textiel, goud en zilver, horlogerie, optiek, boek- en kantoorhandel, boetiek, galanterie, borduur- en breibenodigdheden, drogist en make-up zaken, tuinbenodigdheden, rijwielen, radio, keukeninrichting, sportartikelen, makelaardij- en assurantiewezen, sanitair, voeding- en dieetzaken, reisvoorlichting, touringcar en autohandel, alles op bouwgebied en niet in het laatst de gemeente Schijndel met een blik op de toekomst van Schijndel, dit alles gecompleteerd door een aangepast gezellig restaurantterras.
Kortom Schalmei gunt u een blik in Schijndels goede en uitgebreide sortering van Schijndels winkelbestand. Drie dagen kunnen we gezellig kijken, informeren enz. op deze uitgebreide najaarsbeurs. Op vrijdag 30 september 1977 ’s middags om 17.00 uur zal burgemeester Scholten deze unieke najaarsbeurs openen.

Feestelijke Braderie in centrum

Op 3 september 1978 wordt er een gezellige dag in Schijndel georganiseerd, die zeker niet gemist mag worden. Van ’s morgens 11.00 uur tot ’s avonds 18.00 uur is er een feestelijke braderie in de Hoofdstraat en Markt met allerlei attracties. De winkeliers, marktlieden en standwerkers komen hier bij elkaar en ook diverse stichtingen, zoals Welfare Schijndel, Nierstichting en Bejaardenzorg Schijndel en de 45 winkeliers, aangesloten bij de Vereniging Hart van Schijndel, zijn op deze braderie vertegenwoordigd. De twee plaatselijke kunstschilders, de heren W. Ruys en C. van den Heuvel, van wie de namen zeker bekend in de oren moeten klinken, stallen hun fraaie werken van de laatste tijd in de Hoofdstraat uit.
Wat zeker niet gemist mag worden zijn de oude ambachten die op de markt te bezichtigen zijn. Hier vindt men de hoepelmaker, mandenmaker, klompenmaker, paardenhoefsmid en spinster, een pottenbakker die zijn werk uit zal stallen, de bijenkorfvlechter die ook steeds zeldzamer in Nederland wordt en niet te vergeten het keramische schilderwerk, een ambacht waar men zeker niet aan voorbij mag lopen. Er wordt een barbecue georganiseerd bij café-restaurant-grill “De Zwaan”, waar men voor deze gelegenheid een terras gemaakt heeft. Van 13.00 tot 18.00 speelt “De Edelweisskapel”, een stemmingskapel, een fijn deuntje muziek op de markt. Bij de winkel van Van Lier op de markt is het de Hopbokkerskapel van de familie Van Lier dat de toon aangeeft. De Theaterwerkgroep Schijndel is thuis bij het gemeenschapshuis “Den Herd” en een fijn ouderwets stukje muziek komt uit het draaiorgel dat door deze groep in de Hoofdstraat geplaatst wordt. Voor de kinderen heeft het “Hart van Schijndel” in samenwerking met Louis Bolsius Theater- en Organisatieburo B.V. iets bijzonders in petto. Om 14.30 uur kan men met de kinderen komen kijken naar het dolkomische clownsduo Kwipi en Kwappi, waar ze op een speciaal opgezet podium een onvergetelijke voorstelling zullen geven. Ook is er op deze unieke dag een paardentram uit grootmoeders tijd. Hiermee kunnen de bezoekers van de braderie gratis rondritten maken. Het vertrekpunt is op de Markt en de paardentram rijdt een route van ongeveer drie kilometer.

Hartemèrt 1979

Op zaterdag 8 september 1979 worden diverse activiteiten in het centrum gehouden.
Naast de door de gezamenlijke winkeliers van Schijndel, in samenwerking met de marktkooplieden, georganiseerde Hartemèrt, haakt de brandweer aan met de nationale open brandweerdag.
Tijdens de Hartemèrt zal ook de evenementengroep zich presenteren. Dat zal gebeuren met een evenement. Rond de toren van de Servatiuskerk wordt van 13.00 tot 17.00 uur een straattheaterprogramma gebracht speciaal voor de jongste bezoekers van de braderie. Het programma wordt gepresenteerd door Janine van Wely, bekend als "Ploem", het zusje van Pipo als dochter van koning "Bolo". Alda van Loeffen zal optreden met haar poppentheater Lammeloefe. Daarnaast zullen er straatmuzikanten aanwezig zijn. De kinderen en ook de volwassenen kunnen meedoen aan het Hartemèrttalentenfestival.

Hartemèrt 1980

De winkeliersverenigingen Boschweg, Hart van Schijndel en Zuid organiseren voor de derde maal in successie een “Hartemèrt”.
Het laat zich nu al aanzien, gezien de grootse opzet, dat het aanstaande zondag 31 augustus weer ouderwets druk zal worden, want men heeft niets aan het toeval overgelaten. De organisatoren hebben een zeer gevarieerd programma in elkaar gezet. Een groot voordeel is ook dat deze braderie op zondag wordt gehouden. De zaterdag blijkt nu eenmaal niet de aangewezen dag; de mensen zoeken ’s zondags een recreatieve bezigheid en wat is gezelliger om ontspannen de bedrijvigheid van een braderie gade te slaan?
Het parcours waar deze mèrt zal worden gehouden ligt tussen de stoplichten vanaf de Groeneweg en de Kloosterstraat met de Markt als centrum. Zondag kan men er terecht van 10.30 tot ongeveer 17.30 uur. In totaal zijn er 115 kramen. Dat betekent dat er 50 deelnemende winkeliers en enkele verenigingen zijn; de andere kramen worden bemensd door standwerkers en beoefenaren van oude ambachten.
De jaarlijkse kindermarkt die Instuif de Kluis organiseert wordt zondag vanaf 12.00 uur op de mèrt gehouden. De jeugd zal hun koopmanscapaciteiten tentoonspreiden en gezien het resultaat van voorgaande jaren zal dit best lukken. Verder komt de Instuif met een zestal oude spelen, zoals mastklimmen, hoepelen, hoefijzer werpen, stelten lopen, bus gooien en ringsteken. Vanzelfsprekend kan iedereen hieraan meedoen. Ook zorgt de Instuif dat de kinderen een hartige hap krijgen. Voor een luttel bedrag mogen zij zelf barbecueën.
Dit jaar kan men genieten van een zeer gevarieerd en rijk ambachtsleven. Er komt een paardenhoefsmid, een kaasmaakster, er worden kaarsen gemaakt van bijenwas, er is ook een bijenvolkje te bezichtigen, er zullen demonstraties zijn van glas beschilderen en glas in lood zetten en er zal ook een diamantslijper aanwezig zijn. De verenigingen Welfare en de Gehandicapten Organisatie Nederland afdeling Schijndel zullen hun handwerken te koop aanbieden.
Een vijftiental standwerkers zullen het publiek versteld laten staan van hun “klets” vermogen. Hieraan is een concours verbonden zodat het er beslist heet aan toe zal gaan.
Voor gezellige muziek zorgen een paar draaimolens en het orkest “De Hopbokkers”. Zij zullen te zien zijn vóór restaurant De Zwaan. Een fijne draaimolen voor de allerkleinsten voor slechts één kwartje. Dan is er een autocircuit waar snelle benen de snelheid bepalen van de trapauto’s.
Er staat een kraam bemand door fervente wielersupporters. Hier kan men de wereldkampioenschappen wielrennen in Frankrijk op de televisie volgen. Tevens is er de voorverkoop van kaarten voor de Lus van Schijndel, met een reductie van maar liefst f. 2,50 per kaart.
De gezamenlijke bloemisten gaan samen in een grote tent van 10 bij 20 meter zorgen voor kleur en fleur. Bij het bloemenkerkje van Joop Staal is een glasblazer aan het werk en staan bijenhouders met hun korven. Bij Ausems kan men een sneltekenaar aan het werk zien.
Een natte start kreeg afgelopen zondag nog een zonnig verloop. Toen zondagmorgen de standhouders met hun kramen begonnen, deden ze dat in de regen. Geen prettig begin en toen om half 11 de mèrt aangekleed was, waren er slechts een handjevol mensen die de regen trotseerden en een kijkje kwamen nemen. Gelukkig hield iedereen de moed erin en vooral de stand waar de gezonde mens stond voor zijn zieke en gehandicapte medemens probeerde zoveel mogelijk publiek te trekken, wat hen goed lukte. Het slechte weer was natuurlijk de oorzaak van het feit dat het centrum (marktplein) akelig leeg bleef, want het lag klaarblijkelijk in de bedoeling hier een groot terras te maken. De organisatoren hadden geen moeite gespaard om zoveel mogelijk attracties op Hartemèrt te krijgen. Er was heel wat te zien en te eten. De Instuif had voor de jeugd een barbecuestand, er waren spekpannekoeken, oliebollen, warme worstenbroodjes, fruit, gebak, enfin iedereen kon te kust en te keur gaan.
Acht bloemisten hadden hun geurige waar in een tent op de markt uitgestald, de skelterbaan was voor de jeugd aantrekkelijk, temeer omdat zij als volwassen coureurs werden behandeld. De kinderspelen rond de kerk werden vaak beoefend; een tafeltenniskanon dat de ballen in een snel tempo naar de speler schoot, had ook veel belangstelling. Schitterende foto’s van oud en nieuw Schijndel waren te bewonderen, er werd geschaakt per computer en men kon het W.K. Wielrennen volgen op een scherm. De hoefsmid was in actie, de bijenhouder liet zijn attributen zien en gaf uitleg, er werd kaas gemaakt en natuurlijk kom men klompen zien vervaardigen op de aloude manier.
Het blijft altijd boeiend de oude ambachten te zien en in een roezige drukte van een braderie is het dubbel gezellig. Hoewel de regen een lelijke streep door de rekening haalde werd de pret toch niet helemaal bedorven en kan men Hartemèrt als goed geslaagd beschouwen.

Video

Video Hartemèrt in Schijndel 1989

Bronnen, noten en/of referenties