Welkom op Schijndelwiki - de encyclopedie voor Schijndel

U kunt ons steunen door lid van de Heemkundekring Schijndel te worden.

Klik HIER om lid te worden

Iedere dinsdagochtend zijn wij tussen 10 en 12 uur in de heemkamer: Cultureel Centrum 't Spectrum, Steeg 9 g, Schijndel.

Landbouwschool

Uit Schijndelwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Landbouwschool Hoofdstraat 37

De geschiedenis van de Schijndelse Lagere Landbouwschool[bewerken]

Geschiedenis in het kort.[bewerken]

  • 1922: De Noordbrabantse Christelijke Boerenbond (N.C.B.) richt in Schijndel haar eerste Lagere Landbouwschool op met steun van pastoor H.J.M. Donders.
  • Begonnen wordt met drie lokalen in het, uit 1832 stammende, gebouw van de Openbare Lagere School Hoofdstraat.
  • Begonnen wordt met 52 leerlingen verdeel over een eerste, een tweede en een derde klas, met drie leerkrachten.
  • Leerling aantal loopt tot begin van de oorlog op tot rond de 100- 120.
  • Op 22 Oktober 1941 heft de Duitse bezetter de NCB, de KNBTB en andere katholiek vakorganisaties op.
  • Na de oorlog verliest de school zijn regiofunctie door het openen van scholen in Berlicum, Oirschot, Boekel, Veghel en St. Oederode.
  • In 1947 stort het plafond naar beneden waardoor het onderwijs wederom 14 dagen stil ligt.
  • In 1950 wordt voor het eerst een emigranten cursus gegeven.
  • In 1955 wordt de school verbouwd.
  • Op 10 oktober 1958 krijgt de Boerenbond Schijndel de beschikking over het hele gebouw Hoofdstraat 39
  • Begin 1967 wordt het nieuwe schoolgebouw aan de Steeg betrokken en wordt het gebouw aan de Hoofdstraat, na 135 jaar, gesloopt.

In 1899 heeft het provinciaal bestuur van de NCB een nogal merkwaardige opvatting over het nut van onderwijs voor de boerenkinderen. Bij een wetsontwerp in de tweede kamer tot invoering van de leerplicht laat het bestuur weten hoe het over onderwijs denkt.

Uit een schrijven van de NCB 1899:[bewerken]

“dat het schoolgaan zoveel mogelijk moet worden beperkt. Een boerenknaap wordt door lang schoolgaan en theoretische kennis voor zijn vak onbekwaam. Wat de landbouwkennis betreft, deze zal hij op het veld beter leeren dan in de school. Het is voor een boerenknaap niet alleen nutteloos maar ook schadelijk en gevaarlijk voor lichaam en ziel, in de duisternis van den avond een half uur ver op en neer naar school te gaan. Zijne landbouwkennis op het veld opgedaan, zal vanzelf volmaakt worden door den Boerenbond, door menigvuldige vergaderingen en besprekingen, door vakbladen en voordrachten. Nu gaat de Regering zelve zich leenen, om hem in de vroege jeugd van zijn werk te ontwennen, hem aan ledigheid en drankzucht over te laten en hem vroegtijdig in aanraking te brengen met het andere geslacht”.

De R.K. Boerenbond te Schijndel denkt daar 5 jaar later anders over.[bewerken]

In 1904 is Schijndel één van de vier afdelingen waar voor het eerst in de wintermaanden landbouwcursussen worden gegeven.
In 1911 is Schijndel weer een van de voorlopers door het opzetten van Sociale cursussen, meestal verzorgd door de geestelijk adviseur van de afdeling.
1920 oprichting van De Schijndelse “Bond van Oud-Landbouwleerlingen”. Hieruit blijkt dat er vanaf 1904 tot 1920 regelmatig landbouwonderwijs is geweest in de vorm van cursussen en de landbouwwinterschool.

1922 De oprichting van de R.K. Lagere Landbouwschool[bewerken]

De afdeling onderwijs van de N.C.B (als taak: scholen op te richten of te doen oprichten, waar de NCB dit nodig acht) bestaat dan uit de dagelijkse besturen van vier middelbare landbouwscholen en de boerinnenschool te Lierop. In 1922 sluiten twee lagere landbouwscholen zich aan, de Boerenbond Schijndel en St. Anthonis die op eigen initiatief zijn gekomen tot oprichting van deze scholen. De landbouwschool in Schijndelkomt mede door de steun van pastoor Donders tot stand.

  • 1 juni 1922 de officiële opening van de school te Schijndel
  • 2 juni 1922 de officiële opening van de school te St. Anthonis

Schijndel gaat hiermee de geschiedenis in als eerste lagere Landbouwschool van de NCB. Na 4 jaar volgen er meerdere scholen en na de 2e wereldoorlog neemt het aantal lagere land- en tuinbouwscholen in een snel tempo toe.

Locatie school[bewerken]

De Boerenbond kan in de openbare lagere jongens school aan de Hoofdstraat gebouwd in 1832, eigendom van de gemeente, drie lokalen, de aangrenzende onderwijzerswoning en de speelplaats huren. Ze komt tot de volgende overeenkomst met de gemeente.

  1. De Boerenbond draagt zorg voor de inrichting en verbouwing der lokalen en directeurskamer
  2. De Gemeente draagt zorg voor de noodzakelijke verbetering en onderhoud van de woning.
  3. De kosten voor de Boerenbond bedragen f. 5.610,-- waarvan geleend bij de bank f. 4.500,--
  4. Huurprijs per jaar f. 500.-

Niemand voorziet dan dat deze lagere landbouwschool tot 1967 in dit oude gebouw gehuisvest zal blijven dat in 1922 al is afgekeurd voor het onderwijs.

Beheer van de school[bewerken]

  • Bestuur en beheer berust, in eerste instantie, bij de afdeling Onderwijs van de NCB Tilburg
  • Deze dragen het over aan het Gedelegeerd Bestuur van de School te Schijndel

De samenstelling van het gedelegeerd bestuur in 1922:
Voorzitter: H.J.M. Donders, pastoor en geestelijk adviseur van NCB-Schijndel
Ondervoorzitter: J. J. Janssens, Burgemeester van Schijndel
Secretaris: F.H. de Bruijn, gemeentesecretaris
Penningmeester: Adr. Schellekens
Bestuursleden van de NCB Schijndel: A. v.d. Oetelaar, W.J. de Visser en J. v.d. Westelaken

Volgens rooster treden de bestuursleden om beurten af en dienen door het hoofdbestuur van de NCB herbenoemd te worden.

Leerlingen[bewerken]

In mei 1922 hebben 64 leerlingen zich aangemeld, echter 12 zijn er op 1 mei dan nog geen 13 jaar oud en worden dus afgewezen.

  • 10 leerlingen van 13 jaar
  • 10 leerlingen van 14 jaar
  • 12 leerlingen van 15 jaar
  • 7 leerlingen van 16 jaar
  • 8 leerlingen van 17 jaar
  • 5 leerlingen van 18 jaar

De eerste klas met 25 leerlingen en de tweede klas met 17 leerlingen gaan twee dagen in de week naar school.
De derde klas met 10 leerlingen een dag per week.

Vijf van de tien leerlingen die in de derde klas zijn gestart halen in 1924 hun einddiploma waaronder twee Schijndelse jongens: Ant. van de Oetelaar, geboren 18-01-1904 Borne D81 en Andr. V.d. Boogaard, geboren 12.04.1906, Elschot F108.

De Schijndelse landbouwschool heeft duidelijk een streekfunctie. 70 leerlingen die op 31 december 1923 de school bezoeken :

  • Schijndel 25
  • Den Dungen 11
  • Sint Michielsgestel 5
  • Berlicum 7
  • Heeswijk-Dinther 3
  • Veghel 11
  • Uden 1

Het schoolgeld van fl. 1,-- per leerling per maand is volstrekt onvoldoende om de kosten te dekken. Het Gedelegeerd bestuur vraagt vanaf 1923 jaarlijks subsidie aan bij de Gemeente Schijndel maar ook bij de omliggende Gemeenten. De school krijgt ook financiële steun van de Boerenbond.

1926
De eerste 17 leerlingen die de volledige 4-jarige opleiding hebben gevolgd doen examen.
Dat examen bestaat uit 2 delen:

  1. een dag schriftelijk onder toezicht van rijkslandbouwconsulent Deckers.
  2. acht dagen later neemt dezelfde consulent het mondeling examen af.

Op 1 mei 1926 is de 4-jarige proeftijd voorbij en is de school als het ware geslaagd.

De oorlogsjaren[bewerken]

Op 22 oktober 1941 heft de Duitse bezetter de NCB en andere katholieke vakorganisaties op en vervangt deze door de “Landstand” om zodoende greep te krijgen op de landbouw- en huishoudscholen die deels van de NCB zijn. Dat dit niet geheel gelukt is blijkt uit het feit dat er in 1942 en 1943 nog eindexamens werden afgenomen. In de jaren 1941 t/m 1944 organiseert de gemeente Schijndel “Algemene Tuinbouw cursussen” in de voormalige openbare school aan de Wijbosscheweg. Het hoofd van deze cursussen is de heer H. Erkelens.

Na de oorlogsjaren.[bewerken]

Doordat het gemeentehuis in 1944 voor een groot gedeelte door brand is verwoest kan de school niet direct een herstart maken in haar school. De resterende archieven en het gemeentelijk apparaat worden namelijk overgebracht naar de landbouwschool. Het is gelukkig van korte duur want op 16 december 1948 verhuist de gemeentesecretarie naar de van de familie Bolsius gekochte Villa Rozenburg. Het bestuur van de NCB heeft echter in de tussentijd niet stilgezeten en hebben het, niet geheel afgebrande, gemeentehuis tijdelijk ingericht om het landbouwonderwijs weer op te starten. Op 28 mei 1947 is de heropening van de Schijndelse landbouwschool. Er zijn nu 96 leerlingen, verdeeld over 1e, 2e en 3e leerjaar.
De heer Zijlmans heeft inmiddels afscheid genomen van de school en de heer A.A. van Tilborg volgt hem op als hoofd van de school. Was de school voorheen in het algemeen een streekschool dan verandert dat in 1947.
Op 31 december zijn er 99 leerlingen waarvan 64 uit Schijndel.
Het leerling aantal blijft rond de 100 met 4 klassen is dit een 100% bezetting. 70% van de leerlingen komt dan uit Schijndel.

Verminderende toestroom leerlingen na de oorlog[bewerken]

Na de oorlog verliest de school zijn regionale functie door het openen van scholen in Berlicum, Oirschot, Boekel, Veghel en Sint Oedenrode.
Voor de Schijndelse boeren zijn er na de oorlog niet veel uitbreidingsmogelijkheden ( b.v. zonen).
Om de landbouwschool aantrekkelijker te maken voegt het bestuur in 1955 het extra vak handvaardigheid toe. Doel van dit vak is het leren metselen en praktisch timmeren zodat de boer zelf thuis allerhande karweitjes kan opknappen tot zelfs het eigenhandig bouwen van varkensstallen. Als extra voordeel van het nieuwe vak geldt, dat de overgang van de landbouwschool naar de L.T.S nu mogelijk is zonder een jaar verlies. De invoering van het vak handvaardigheid is mede de reden van de verbouwing in 1955.
Ook nieuw in 1956 is de start van de groentevakschool. Tegelijkertijd heeft het bestuur plannen om het tuinbouwonderwijs uit te breiden.

1958
Doordat de avondnijverheidsschool inmiddels verhuisd is naar de Lagere Technische School krijgt het bestuur op 10 oktober 1958 weer de beschikking over de gehele school, voorheen slechts drie lokalen. Vanaf 1959 kunnen de leerlingen na het tweede leerjaar uit twee gelijkwaardige opleidingen :

  1. Landbouwonderijs
  2. Tuinbouwonderwijs

De R.K. Lagere landbouwschool verandert daarmee in de R.K. Lagere land- en tuinbouwschool.[bewerken]

Vakken worden uitgebreid met Engels en in het 3e en 4e leerjaar komt het praktijkonderwijs zoals:

  • Praktische motorkennis
  • Reparatie en onderhoud van landbouwwerktuigen,
  • Praktijk veeteelt waaronder ook pluimveeteelt

In 1962 doet de school een eerste poging tot het bouwen van een nieuwe school.
Na lang gekissebis tussen gemeente, NCB en de overheid kan aannemer Schellekens in 1965 starten met de nieuwe school aan Steeg 6. Het zal nog tot 1966 duren eer het bestuur en de leerlingen hun intrek kunnen nemen in Steeg 6.
Omdat er nog diverse afwerkingen moeten plaatsvinden is de officiële opening op 29 juni 1967.

Dieptepunten.[bewerken]

Ondanks de groeiende belangstelling uit niet agrarische kringen voor het land- en tuinbouwonderwijs neemt in de jaren na de nieuwbouw het leerlingenaantal drastisch af. In 1972, als de school 50 jaar bestaat is de situatie zo benard en zijn de vooruitzichten zo slecht, dat het bestuur niet de moed kan opbrengen om het gouden jubileum te vieren. Het absolute dieptepunt is in 1973 als de aanmelding op het allerlaatste moment van de 56e leerling voorkomt dat de school de poorten met gaan sluiten !!

Hoogtepunten.[bewerken]

In 1971 doet de gemeente een poging tot fusie met de L.T.S. Een christelijke basis en de onzekerheid van de rechtsposities van de leraren houdt de fusie nog even tegen. De gemeenteraad heeft uiteindelijk (wat de L.T.S. betreft) het laatste woord. Echter de NCB houdt de bestuursoverdracht tegen. Na het dieptepunt in 1973 treedt er een tijdperk van wonderlijk herstel in. De lagere Land- en Tuinbouwschool wordt omgedoopt in lagere agrarische school (LAS). Een van de redenen van de populariteit van de LAS is dat de bloemen- en tuincentra als paddenstoelen uit de grond rezen. Spectaculair is de toename van het aantal meisjes. Kwam in 1969 het eerste meisje, in 1977 zijn er al 20 meisjes en in 1982 ruim 30. Wat in 1973 onvoorstelbaar is, wordt in 1976 al werkelijkheid. Het gebouw is te klein en er moeten drie noodlokalen bijkomen. Er komt een nieuwe aula, twee extra theorielokalen, kamer voor de schooldecaan, een groter practicumlokaal en een groter technieklokaal. Het 60-jarig bestaan wordt nu wel uitbundig gevierd van 24 t/m 29 juni 1981.
Wederom vindt in 1983 een uitbreiding plaats. Het topjaar is 1985 met 285 leerlingen op de dagschool, 80 leerlingen op de vakschool en 40 personeelsleden.

Fusie en het einde van de landbouwschool.[bewerken]

In 1987 wordt een stuurgroep in het leven geroepen die een fusie van de drie LBO-scholen voor ogen staat. Op 2 november sluiten de scholen al een principe-akkoord. Om te voorkomen dat de leerlingen heen en weer blijven fietsen of lopen tussen de drie locaties, Pastoor van Erpstraat (LHNO) Steeg 6 (LAS) en Steeg 9 (LTS), besluit de directie van de nieuwe scholengemeenschap om in locatie Steeg 9 bouwkundige aanpassingen te realiseren.
Op 10 september 1990 vindt de bestuursoverdracht plaats. Na ruim 68 jaar heeft de NCB geen bemoeienis meer met het landbouwonderwijs en speelt daarom ook geen rol meer bij de latere fusie van De Steeg met het Skinle College en evenmin met het sluiten van het gebouw Steeg 6 voor het onderwijs per 1 augustus 1996.

De leerkrachten.[bewerken]

J.B. Verijken, directeur van 1 mei 1922 - 15 Oktober 1922, onderwees landbouwvakken.
J.A. Zijlmans (Jan) directeur van 15 oktober 1922 - 1 mei 1947.
H. Couwenberg, leraar vanaf 1968, directeur van 1973 tot 1 augustus 1980.
A.A. v Tilborg, directeur van 1 mei 1947 - tot zeker 1963? gaf boekhouden en tuinbouw theorie.
Arnold Huis in 't Veld, leerkracht en vanaf 1980 directeur.

J. Wouters, R.K. priester: Maatschappijleer
H. Steenbakkers , R.K. priester: Godsdienstleer:
Jos Broeders, leerkracht Algemeen, zeker vanaf 1960 tot zijn afscheid in november 1985.
dhr. Baeten, leerkracht Algemeen, rond 1959-1963.
dhr. Ton Buynsers, gaf timmeren, rond 1959-1963.
dhr. G. v Oss, gaf veeteelt, rond 1959-1963.
dhr. de Graaf, gaf landbouw, rond 1959-1963.
dhr. J Gelders, gaf tuinbouw, rond 1959-1963.
dhr. v Uffelen, gaf tuinbouw, rond 1959-1963.

Klassenfoto's[bewerken]

Foto's genomen tussen 1922-1930.[bewerken]

Landbouwschool 1925 examenklas.

1925 examenklas.
Dit is het tweede examenjaar. Foto genomen voor de ingang van de school.
Staand: A1 kapelaan Steenbakkers, A2 M.v. Asseldonk, A3 J. Schakenraad. A4 J. Sleutjes, A5 F. Smits, A6 P. Dobbelsteen, A7 J.v. Asseldonk, A8 M. Schellekens, A9 J. Venmans
Zittend: B1 F. Sleutjes, B2 J. Smits, B3 kapelaan Wouters, B4 lanbouwconsulent L.N. Deckers, B5 directeur Jan Zijlmans, B6 W v.d. Bergh.










Landbouwschool ca 1929.

ca 1929.
Achterste rij A: 1 t/m 2 onbekend, 3 Janus Fasbender, 4 t/m 6 onbekend, 7 Harrie Verhagen.
Tweede rij B: 1 Jan v.d. Westelaken (bestuurslid), 2 .... v.d. Westelaken (zoon van B1), 3 t/m 7 onbekend, 8 Jan v.d. Oetelaar (bestuurslid), 9 Janus Schellekens (bestuurslid)
Derde rij C: 1 kapelaan Steenbakkers, 2 …. Steenbakkers (gem. secretaris), 3 L.N. Deckers (landbouwconsulent/ lid hoofdbestuur N.C.B., later minister van Landbouw), 4 pastoor Donders, 5 burgemeester Janssens, 6 Jan Zijlmans (leraar - later hoofd), 7 kapelaan Driessen.









Landbouwschool voorjaar 1930, examenklas.

vovoorjaar 1930, examenklas. orjaar 1930, examenklas.
Achterste rij A: 1 t/m 9 onbekend.
Tweede rij B: 1 t/m 11 onbekend.
Derde rij C: 1 kapelaan ……., 2 Jan v.d. Westelaken (bestuurslid )???, 3 Jan v.d. Oetelaar 4 L.N. Deckers (landbouwconsulent/ lid hoofdbestuur N.C.B., later minister van Landbouw), 5 burgemeester Janssens 6 Jan Zijlmans (directeur), 8 Janus Schellekens (bestuurslid).









Landbouwschool 1930, voorzijde van de R.K. Lagere Landbouwschool.

1930, voorzijde van de R.K. Lagere Landbouwschool.
Directeur J.A. Zijlmans te midden van al zijn leerlingen.
Achterste rij A: 1 t/m 6 onbekend, 7 Harrie van Kasteren, 8 t/m 13 onbekend.
Tweede rij B: 1 t/m 3 onbekend, 4.Jan v.d. Oetelaar, 5 onbekend, 6 Toon Geerts (Liesend) 7 t/m 11 onbekend.
Derde rij C: 1 t/m 15 onbekend.
Vierde rij D: 1 onbekend, 2 Toon Geerts (Putsteeg), 3 t/m 5 onbekend, 6 directeur J.A. Zijlmans 7 onbekend, 8 Harrie v.d. Tillaard, 9 en 10 onbekend, 11 Toon v.d. Westelaken, 12 onbekend.
Vijfde rij E: 1 onbekend, 2 Jan van Helvoirt, 3 en 4 onbekend, 5 Driek van Nooyen, 6 t/m 8 onbekend, 9 Harrie v.d. Westelaken, 10 t/m 12 onbekend.
Voorste zesde rij F: 1 Wim van Esch, 2 Jan Geerts, 3 t/m 12 onbekend.






Foto's genomen tussen 1931-1940.[bewerken]

Landbouwschool 1943 examenklas, Schijndelse geslaagden.

1943 examenklas, Schijndelse geslaagden.
Achterste rij A: 1 en 2 onbekend. 3 H…….Verhoeven, 4 H……v.d. Doelen, 5 F……Vermeer 6 t/m 10 onbekend.
Middelste 2e rij: 1 t/m 10 onbekend, 11 M……van Helvoirt
Voorste rij C: 1 J……..Timmermans, 2 t/m 5 onbekend, 6 H…….van Oers, 7 t/m 11 onbekend.










Landbouwschool eind jaren 40/begin jaren 50, leerlingen voor/na examen?

Eind jaren 40/begin jaren 50, leerlingen voor/na examen?
Op bovenverdieping gebouw van de boerenbond in de Toon Bolsiusstr.
Achterste rij A: 1 A.A. van Tilborg (directeur)
Rij B:
Rij C:









Landbouwschool eind jaren 40 begin jaren 50, geslaagden voor examen of de gehele school?

Eind jaren 40 begin jaren 50, geslaagden voor examen of de gehele school?
Voor het gebouw van de boerenbond in de Toon Bolsiusstraat.
Achterste rij A: 7 Bert Schellekens ? (Gemonde)
Rij B:
Rij C: 14 Jan van der Velden (Houterdsedijk, geb. 1935)
Rij D:
Rij E: 7 Deken van Dijk, 8 A.A. van Tilborg (directeur), 9 Antoon van Berkel (Eerde)







Foto's genomen tussen 1981-1990.[bewerken]

Landbouwschool 21 juni 1985, R.K. Lagere Landbouwschool, Afscheid van Jos Broeders.

21 juni 1985, R.K. Lagere Landbouwschool, Afscheid van Jos Broeders.
Officieel was dit op 1 november 1985.
Achterste rij A; 1 Frans van Dijk, 2 Peter v.d. Sman, 3 Renee Claasse, 4 Paul Leermakers 5 Henk Schoenmakers, 6 Arno Timmers, 7 Adrie Wouters, 8 Marc Timmermans 9 Adri Peters, 10 Paul v.d. Berkmortel, 11 Patrick v.d. Pas, 12 Ton Fassbender, 13 Frans Vermeulen, 14 Robert Ploegmakers, 15 Dionijs v. Duijnhoven, 16 Mari v.d. Laar, 17 Eric v.d. Heijden, 18 Mark Schoones, 19 Willy van Gestel, 20 Frank Swinkels, 21 Johan de Bijl, 22 Marcel Sleutjens, 23 Jurgen Sledsens, 24 onbekend 25 Michel v.d. Aa, 26 John Steenbakkers, 27 onbekend 28 Marcel Louwers, 29 Jan Klooster, 30 Gerrie van Doren, 31 Paul van Roosmalen, 32 Freek Driessen, 33 Mari Hellings, 34 Liesbeth Brands
Tweede rij B; 1 Marcel v.d. Tillart, 2 Paul v Zutphen, 3 William v Zutphen, 4 Yvonne Ketelaars, 5 Antoon v.d. Vleuten, 6 Robert Aarts, 7 John v.d. Heijden, 8 Jan Roijakkers 9 Henk Sanders, 10 Wicno v.d. Tillaart, 11 Bastian Roefs, 12 Gert v Rooij 13 Eric van Grinsven, 14 Rudie de Bie, 15 Jacky Geerts, 16 Jos Broeders
Derde rij C; 1 Harold v.d. Zande, 2 Twan v.d. Laar, 3 Mieke v Eggelen, 4 Bart v.d. Wielen, 5 Jos Dortmans 6 Bert Versluis, 7 Frank Stroeken, 8 Jan de Jong, 9 Gilbert van Liempd, 10 Antoine v.d. Sangen, 11 Jacqueline Pijnappels, 12 D.C., 13 Frank v Heertum 14 Arnold Huis in ´t Veld
Vierde en voorste rij D; 1 Tilly Aarts, 2 Joke v.d. Crommert, 3 Inez van Dijk, 4 Stephanie Peters, 5 Angela Smits 6 Diane Blummel, 7 Mari Habraken, 8 Hennie Sleutjens, 9 John Steenbakkers 10 Laura van Dijk, 11 Arjan Timmermans, 12 Arie Maas.