Lieseindsestraat 14

Kortgevelboerderij.
Lieseindsestraat 14.
Gebruik	Bedrijfsruimte.
Gereed	1844/1845.

Lieseindsestraat 14

Kortgevelboerderij 1844/1845.

Handvorm en machinale baksteen en tandlijst. Gepleisterde plint. Lange muurankers en rechte steekankers. Schuifvensters met luiken. Deur jaren '30 van de vorige eeuw.
Afgewolfd zadeldak met riet en oud Hollandse dakpan.
Vijf grote Italiaanse populieren.
Documentatie, ligging.
Jaartalanker 1844 (of 1845) in rechter zijgevel.

De bewoners van Lieseindsestraat 14.

De boerderij is van vóór 1757 en staat al aangegeven op de tiendkaart van 1757. De eerste bekende bewoner is Godefridus Servaas Schoenmakers.

Godefridus Servaas Schoenmakers en Johanna van Kilsdonk: eigenaar en bewoner. Godefridus is in 1710 geboren en op 86-jarige leeftijd op 18 juni 1796 overleden. Hij is getrouwd met Joanna van Kilsdonk. Zij is in 1715 geboren en op 70-jarige leeftijd op 29 december 1785 overleden. Ze krijgen samen 3 kinderen. De oudste zoon Servaas Schoenmakers wordt de volgende eigenaar.

Servaas Schoenmakers en Theodore van Roosmalen: eigenaar en bewoner. Servaas is in 1743 geboren en op 72-jarige leeftijd op 6 oktober 1815 overleden. Hij is getrouwd met Theodore van Roosmalen. Zij is in 1750 geboren en op 72-jarige leeftijd op 18 november 1822 overleden. Ze krijgen samen 7 kinderen.

Een zekere Faas Schoenmakers staat in de lijst van hoptelers met schade in 1775.

In het bewonersregister van 1781 wordt Servaas Goijaart Schoenmakers vermeld als eigenaar van de boerderij. Hierbij wordt ook aangegeven dat de hopest leeg staat wat mogelijk impliceert dat deze normaal gezien bewoond is.

Op de kadasterkaart van 1832 zijn een boerderij en een schuur aangegeven. De kwaliteit van de boerderij valt in klasse 10. De classificering van woningen gaat van klasse 1 tot en met 12. Klasse 1 is voor een groot herenhuis, klasse 12 voor een ‘hut’. Boerderijen worden meestal in klasse 8 of 9 gewaardeerd.

De boerderij heeft een totale omvang van ongeveer 3,5 hectare: 34.070 m2. De boerderij met erf beslaat 930 m2. Bij de boerderij liggen slechts 2 kleine percelen bouwland van respectievelijk 4200 m2 en 3530 m2. Het grootste deel van het land ligt in het Olieëind. Hier liggen 8 percelen - kadasternummers B420 tot en met B427 - met een totale oppervlakte van 25.410 m2. Deze liggen echter niet in het Olieëind zoals we het nu kennen maar aan de Lieseindse kant van de Boschweg. Dus op geringe afstand van de boerderij.

De kinderen van Servaas Schoenmakers worden in 1832 als eigenaar vermeld en zijn landbouwer van beroep. Deze vijf nog levende “kinderen” zijn al flink op leeftijd namelijk 62, 60, 58, 56 en 50 jaar oud.

Opnieuw wordt de oudste zoon Johannes Schoenmakers de volgende eigenaar. De boerderij heeft nu een andere samenstelling. Het land op het Olieëind is niet meer in bezit. In de plaats ervan is er land achter de boerderij in bezit genomen. Dit land heeft de veldnaam van de bewoner: ‘Schoenmakerserf’. De totale oppervlakte bedraagt 16.255 m2. Hiervan beslaat de boerderij met het erf een oppervlakte van 750 m2 en de hopest 180 m2.

Johannes Schoenmakers en Hendrien Dinkten: eigenaar en bewoner. Johannes is op 5 april 1770 geboren en op 77-jarige leeftijd op 24 december 1847 overleden. Hij is op 26 oktober 1820 op 50-jarige leeftijd getrouwd met de 28-jarige Hendrien Dinkten. Zij is op 10 april 1792 geboren en op 66-jarige leeftijd op 8 december 1858 overleden. Ze krijgen samen 5 kinderen.

Tussen 1833 en 1838 koopt Johannes Schoenmakers de hoekgevelboerderij van buurman Arnoldus van Kilsdonk.

Arnoldus van Kilsdonk is in 1832 overleden. Zijn weduwe Maria Habraken verkoopt na zijn dood de boerderij aan Johannes Schoenmakers. Ze blijft met haar kinderen op de boerderij wonen. Na het overlijden van Maria (1856) laat zoon Francis Schoenmakers de boerderij afbreken. De boerderij was van een lage kwaliteit namelijk klasse 12, wat als een ‘hut’ wordt omschreven. De totale oppervlakte was 7440 m2. De boerderij stond destijds tussen het Lieseindsestraat 14 en Lieseindsestraat 16. De boerderij op het huidige adres Lieseindsestraat 14 heeft het kadasternummer B173. De boerderij van Arnoldus van Kilsdonk staat op het perceel B170. Er staat ook een hopest op het perceel.

In 1845 wordt de boerderij flink verbouwd. Foto’s gemaakt tijdens de sloop van de oude boerderij in 2007, maken duidelijk dat de boerderij moet zijn vergroot. Op de binnenmuur tussen woon- en stalgedeelte worden bakstenen aangebracht op de bestaande muur van ongebakken lemen stenen (zonnesteentjes). De voorgevel en waarschijnlijk alle buitenmuren worden vernieuwd. Dit kan niet anders dan in 1845 zijn gebeurd gezien de originele muurankers in de voorgevel dit jaartal aangeven.

Johannes is dan 75 jaar oud. Zijn zoon Francis 24 jaar. Later wordt de oudste zoon, Francis Schoenmakers, eigenaar van de boerderij.

Francis Schoenmakers en Hendrika van de Broek: eigenaar en bewoner. Francis Schoenmakers is op 17 november 1821 geboren en op 33-jarige leeftijd op 21 mei 1855 overleden. Hij trouwt op 5 februari 1853 op 31-jarige leeftijd met de 34-jarige Hendrika van de Broek. Zij is op 22 augustus 1818 in Heeswijk geboren en op 65-jarige leeftijd op 26 mei 1884 overleden. Ze krijgen samen 2 kinderen.

In 1853 wonen behalve Francis, Hendrika en moeder Hendrien, ook twee bouwknechten op de boerderij: Adriaan Smits (32 jaar) en Cristiaan Dielissen (38 jaar). Christiaan Dielissen is geboren en opgegroeid op de boerderij met als huidige adres Lieseindsestraat 3.

Francis overlijdt in 1855 op 33-jarige leeftijd. Op dat moment hebben Francis en Hendrika één kind: Johanna. Hendrika is in verwachting van het tweede. Dit zoontje wordt op 21 januari 1856 geboren en krijgt de naam van vader Francis.

Weduwe Hendrika trouwt 7 jaar na het overlijden van Francis, op 1 maart 1862 op 43-jarige leeftijd met de 31-jarige Jan Steenbakkers. Jan Steenbakkers is op 2 juni 1830 geboren en op 76-jarige leeftijd op 19 juni 1906 overleden. Hij is geboren en opgegroeid in het Lieseind met als huidige adres Lieseindsestraat 4. Mogelijk deed deze Jan Steenbakkers het werk op de boerderij na het overlijden van Francis in 1855.

In 1858, na het overlijden van schoonmoeder Hendrien, verkoopt Hendrika de boerderij en verhuist ze naar haar geboorteplaats Heeswijk. De boerderij wordt gekocht door Johannes Geerts. Hij woont eveneens in het Lieseind namelijk op de boerderij met als huidige adres Lieseindsedijk 4.

Johannes Geerts en Hendrien van der Schoot: eigenaar. Dochter Elisabeth Geerts gaat met haar man Jan van Berkel op de boerderij wonen. Elisabeth Geerts en Jan van Berkel: bewoner. Elisabeth Geerts is op 28 maart 1835 in het Lieseind geboren en op 10 juni 1917 op 82-jarige leeftijd overleden. Ze is op 11 augustus 1860 op 25-jarige leeftijd getrouwd met de 23-jarige Jan van Berkel. Hij is op 19 oktober 1836 geboren en op 26 mei 1872 op 35-jarige leeftijd overleden. Ze krijgen samen 7 kinderen.

Elisabeth maakt een zware tijd door. Vier kinderen overlijden in de eerste maanden van hun leven. In mei 1872 sterft haar man Jan, twee weken later haar 10-jarig dochtertje en in december haar 5 maanden oude dochter!

Zoon Johannes van Berkel koopt in 1915 de naastgelegen boerderij met als huidige adres Lieseindsestraat 12.

Elisabeth kan het werk op de boerderij niet alleen verzetten. Daarom komt haar broer Jan met zijn gezin bij haar op de boerderij wonen.

Broer Jan Gerits, zoon van Johannes Geerts, woont sinds zijn huwelijk op een boerderij in het Wijbosch. Hij verlaat deze boerderij om met zijn gezin in het Lieseind te gaan wonen.

De namen Geerts en Gerits worden door elkaar gebruikt. Later zal alleen de naam Geerts worden gevoerd.

Jan Gerits en Christina van den Boom: bewoner. Jan is op 28 februari 1837 in het Lieseind (huidige Lieseindsedijk 4) geboren en op 88-jarige leeftijd op 16 augustus 1925 op hetzelfde adres overleden. Hij is op 9 mei 1866 op 29-jarige leeftijd getrouwd met de 23-jarige Christina van den Boom. Ze is op 13 februari 1843 in Berlicum geboren en op 67-jarige leeftijd op 9 mei 1910 overleden. Ze krijgen samen 5 kinderen.

De kinderen Driek en Hermus zijn op deze boerderij geboren. In 1884 gaat Jan Gerits met zijn gezin op de boerderij aan de Lieseindsedijk 4 wonen.

Het is mogelijk dat de weduwe Elisabeth met haar twee kinderen in de voormalige hopest is gaan wonen. Op de kadasterkaart van 1880 wordt deze met nummer 2337 aangegeven. Zoals eerder aangegeven wordt deze hopest vaker bewoond.

Zus Johanna Gerits erft in 1883 de boerderij (huidige adres Lieseindsestraat 14) van vader Johannes Geerts. Ze blijft echter met haar man en kinderen in Sint-Michielsgestel wonen.

Johanna Gerits en Hendrikus van Schijndel: eigenaar. Johanna is op 20 april 1829 in het Lieseind met als huidige adres Lieseindsedijk 4, geboren en op 70-jarige leeftijd op 18 februari 1900 overleden. Ze is op 6 augustus 1859 op 30-jarige leeftijd getrouwd met de 36-jarige Hendrikus van Schijndel. Hij is op 13 juni 1823 in Den Dungen geboren en op 7 januari 1909 op 85-jarige leeftijd overleden. Na hun huwelijk gaan ze in Sint-Michielsgestel wonen en krijgen er 5 kinderen: 2 zonen en 3 dochters. Dochter Johanna Maria van Schijndel komt op de boerderij wonen.

Johanna Maria van Schijndel en Johannes van de Ven: bewoner. Johanna van Schijndel is op 31 mei 1860 in Sint Michielsgestel geboren. Zij is op 26-jarige leeftijd op 24 mei 1887 getrouwd met de 28-jarige Johannes van de Ven. Hij is op 3 mei 1859 in Berkel geboren. Ze gaan op de boerderij wonen en krijgen er samen 3 kinderen.

In 1885 wordt de boerderij opnieuw ‘verbeterd’. In het kadaster wordt dit aangeduid met het woord ‘redres’ wat ‘herstel, verbeteren, ‘weder oprigten’’ betekent. Wat er wordt veranderd is niet bekend.

In maart 1892 verhuizen Johannes en Johanna Maria met dochter Adriana naar Oisterwijk.

Dochter Hendrika Gerits wordt na het overlijden van moeder Johanna in 1900 mede-eigenaar van de boerderij. Ook zij gaat niet op de boerderij wonen.

In maart 1892 komen Albertus van den Oetelaar en zijn vrouw op de boerderij wonen. Albertus van den Oetelaar en Cornelia van der Hofstad: bewoner. Albertus van den Oetelaar is op 12 april 1860 geboren. Hij is op 21-jarige leeftijd op 19 februari 1882 getrouwd met de 26-jarige Cornelia van der Hofstad. Zij is op 11 februari 1856 in Den Dungen geboren. Ze krijgen samen 5 kinderen. Het gezin verhuist op 14 februari 1903 naar Den Dungen.

De volgende bewoner van de boerderij is Jan Cornelis van den Oetelaar (oudere broer van Albertus) en zijn gezin. Jan Cornelis van den Oetelaar en Maria van den Brand: bewoner. Jan van den Oetelaar is op 17 juni 1858 geboren en op 78-jarige leeftijd op 4 januari 1937 overleden. Hij is op 31-jarige leeftijd op 16 mei 1890 getrouwd met de 29-jarige Maria van den Brand. Zij is op 12 november 1860 in Sint Michielsgestel geboren en op 74-jarige leeftijd op 18 juni 1935 in Gemonde overleden. Ze krijgen samen 2 kinderen die al geboren zijn voordat ze op de boerderij komen wonen.

Het is onduidelijk hoe lang ze op de boerderij blijven wonen evenals wanneer de volgende bewoner, Wilhelmus van der Aa, er met zijn gezin komt wonen.

In 1911 wordt de boerderij verkocht aan Wilhelmus van der Aa, landbouwer van beroep. Wilhelmus van der Aa en Evelien van Breugel: eigenaar en bewoner. Wilhelmus van der Aa is op 11 december 1855 in Berlicum geboren en op 85-jarige leeftijd op 10 juli 1941 overleden. Hij is op 22-jarige leeftijd op 28 juni 1878 getrouwd met de 32-jarige Evelien van Breugel. Ze is op 1 september 1845 geboren en op 71-jarige leeftijd op 20 juli 1917 overleden. Ze krijgen samen 4 kinderen.

Wilhelmus is 56 jaar oud als hij de boerderij koopt, zijn vrouw is dan 66 jaar. Dochter Maria is 20 jaar oud. Wanneer zij in 1914 trouwt zal ze met haar man op de boerderij blijven wonen. In 1926 wordt dochter Maria van der Aa eigenaar van de boerderij.

Maria van der Aa en Theodorus van der Steen: eigenaar en bewoner. Maria is op 30 juli 1891 geboren en op 65-jarige leeftijd op 11 maart 1957 overleden. Ze is op 5 februari 1914 op 22-jarige leeftijd getrouwd met de 26-jarige Theodorus van der Steen. Theodorus is op 22 december 1887 in het Lieseind geboren (huidige Lieseindsestraat 5) en op 13 november 1971 op 83-jarige leeftijd overleden. Ze krijgen samen 4 kinderen.

In 1929 wordt de boerderij verkocht. Het gezin van Theodorus van der Steen en vader Wilhelmus van der Aa gaan elders wonen.

Het volgende bericht staat destijds in de krant :

NOTARIS J. F. BAGGEN te Schijndel, zal Publiek Verkoopen:

I. Op Dinsdag 12 Maart 1929 v.m. 10 uur te Schijndel in het Lieseind, voor TH. v. d. STEEN: Belangrijk Boerenerfhuis van vee, landbouwgereedschappen, voederartikelen en huisraad.

De boerderij wordt in 1929 gekocht door Dorus van der Meijden, landbouwer van beroep. Dorus van der Meijden en Maria Voets: eigenaar en bewoner. Dorus is op 6 juli 1901 geboren en op 77-jarige leeftijd op 17 oktober 1978 overleden. Dorus is op 28-jarige leeftijd op 6 juni 1929 getrouwd met de 26-jarige Maria Voets. Ze is op 17 oktober 1902 geboren en op 67-jarige leeftijd op 2 april 1970 overleden. Maria is in het Lieseind geboren en opgegroeid (huidige Lieseind 10). Dorus en Maria krijgen geen kinderen.

In 1941 vermeldt de gemeente Schijndel Theodorus van der Meijden als bewoner van het adres Lieseind D 31. Als inwonende bewoner staat Frans van der Meijden aangegeven. Frans is de vader van Dorus. De moeder van Dorus is in 1938 overleden. Bij de gemeentelijke opgave van 1945 wordt Frans niet meer vermeld. Waarschijnlijk is hij dan al overleden.

In 1954 verandert Lieseind D31 in Lieseindsestraat 14.

In 1955 verkoopt Dorus de boerderij. Hij is dan 54 jaar, zijn vrouw is 53 jaar. Ze gaan elders wonen.

De boerderij wordt gekocht door landbouwer Wim van Roosmalen. Wim is opgegroeid op een boerderij aan de Kuilen in Eerde. Na zijn huwelijk blijft hij op de ouderlijke boerderij wonen waar 5 kinderen worden geboren. Wanneer broer Bert aangeeft ook graag te willen boeren, wordt er om de boerderij geloot. Wim trekt letterlijk aan het kortste eind en gaat op zoek naar een andere boerderij.

Wim van Roosmalen en Martina van Rijbroek: eigenaar en bewoner. Wim is op 20 mei 1917 in Eerde geboren en op 89-jarige leeftijd op 24 augustus 2006 overleden. Hij is op 19 mei 1947 op 29-jarige leeftijd getrouwd met de 26-jarige Martina van Rijbroek. Ze is op 5 augustus 1920 in Eerde geboren en op 83-jarige leeftijd op 6 juli 2004 overleden. Ze krijgen samen 10 kinderen.

Wanneer Wim van Roosmalen de boerderij in 1955 koopt is deze ruim 4 hectare groot: 43.660 m2 bestaande uit bouw- en weiland. Een jaar later in 1957 worden er 7 percelen mastbos, dennenbos en opgaande bomen gekocht ter grootte van een kleine 1,5 hectare: 14.620 m2. In 1964 worden de bospercelen geruild tegen percelen bouw- en weilanden. Deze percelen liggen in ‘de bossen’, aan de noordkant van het Lieseind. De totale omvang van de boerderij wordt nu een kleine 9 hectare: 89.740 m2.

In 1979 stoppen Wim en Martina met het boeren en wordt de grond verkocht behoudens 1 hectare direct omheen de boerderij. Wim en Martina blijven op de boerderij wonen en gaan hobbymatig een paar schapen houden.

Na het overlijden van Martina en Wim wordt de boerderij in 2006 verkocht. De boerderij wordt gekocht door Aart Voets. Aart Voets en Corine Westerink: eigenaar en bewoner. In 2007 wordt de boerderij afgebroken. Er wordt een nieuwe woonboerderij gebouwd. De gebinten maken geen deel meer uit van de constructie. Wel worden enkele balken als decoratief element gebruikt. Daarnaast bevat een gemetselde open haard een aantal stenen uit de voorgevel van 1845.

Bronnen, noten en/of referenties